Angielski dla firm — jak wygląda szkolenie zespołu online

Autorka: Alicja Didyk, założycielka Green Talk i lektorka języka angielskiego

Firma decyduje się na szkolenie z angielskiego zwykle po jednym konkretnym zdarzeniu: ktoś nie odezwał się na spotkaniu z klientem, ktoś wysłał maila, który zabrzmiał opryskliwie, albo projekt utknął, bo dwie osoby zrozumiały ustalenia inaczej. Ten tekst opisuje, jak takie szkolenie wygląda od środka — od audytu poziomów po sposób mierzenia efektu.

W skrócie

• Audyt poziomów idzie przed wyborem podręcznika — inaczej połowa grupy się nudzi, a druga nie nadąża.
• Grupy mają sens do trzech, czterech osób o zbliżonym poziomie; większe zamieniają się w wykład, na którym nikt nie mówi.
• Materiałem są realne dokumenty firmy: maile, agendy spotkań, slajdy — nie rozdziały podręcznika o wakacjach.
• Efekt mierzy się nagraniem wypowiedzi z pierwszego i ostatniego miesiąca, a nie ankietą zadowolenia.
• Najczęstszy błąd to szkolenie „dla wszystkich chętnych” bez celu — frekwencja spada po kilku tygodniach.

Kiedy firma naprawdę potrzebuje szkolenia z angielskiego

Nie każdy problem z komunikacją jest problemem językowym. Zanim zamawia się szkolenie, warto sprawdzić, czy w zespole występuje któryś z tych sygnałów:

• Na spotkaniach po angielsku odzywają się te same dwie osoby, a reszta włącza się tylko wtedy, gdy ktoś zapyta wprost.
• Maile do klienta przechodzą przez jedną osobę „do sprawdzenia”, bo pozostałe boją się wysłać je same. To wąskie gardło i realny koszt.
• Zespół rozumie wszystko na piśmie, ale na spotkanie online wchodzi z wyłączoną kamerą i mikrofonem.
• Rekrutacja na stanowisko techniczne zamyka się na wymogu angielskiego, choć kompetencje merytoryczne kandydatów są wystarczające.
• Firma wchodzi na nowy rynek albo dostaje pierwszego zagranicznego klienta i termin jest znany z wyprzedzeniem.

Ostatni punkt jest najlepszym momentem na start, bo szkolenie ma wtedy datę i cel. Najgorszy moment to „od września, bo tak wypadało” — bez powodu nie ma też motywacji, a zajęcia wykruszają się po kilku tygodniach.

Krok pierwszy: audyt poziomów, nie zapisy

Najczęstszy błąd organizacyjny to zebranie chętnych i wrzucenie ich do jednej grupy, bo tak wychodzi taniej. Po dwóch tygodniach okazuje się, że jedna osoba potrzebuje czasu przeszłego, a druga ćwiczy negocjacje — i lektor przez cały kurs prowadzi zajęcia dla średniej, która nie pasuje nikomu.

Sensowny audyt zajmuje około pół godziny na osobę i składa się z trzech części:

• Krótki test pisemny — pokazuje zakres struktur i słownictwa, ale nie mówi nic o mówieniu.
• Rozmowa na kilkanaście minut — to tu wychodzi realna różnica. Bardzo często osoba z najlepszym wynikiem testu mówi w zespole najgorzej.
• Pytanie o zadania — co ta osoba faktycznie robi po angielsku: pisze, czyta dokumentację, prowadzi spotkania, dzwoni do klienta. Poziom B1 u kogoś, kto tylko czyta specyfikacje, jest zupełnie innym problemem niż B1 u kogoś, kto prowadzi prezentacje.

Wynikiem audytu jest podział na grupy i lista celów — osobna dla każdej grupy. Bez tego dokumentu nie da się później powiedzieć, czy szkolenie zadziałało.

Grupa czy zajęcia indywidualne

Obie formy mają sens, tylko do czego innego.

Zajęcia grupowe

Sprawdzają się przy ćwiczeniu sytuacji, które w pracy i tak są wieloosobowe: spotkania statusowe, krótkie prezentacje, dyskusja nad rozwiązaniem. Grupa daje też efekt uboczny, którego nie da lekcja indywidualna — ludzie słyszą, że koledzy też popełniają błędy, i przestają się blokować. Warunek: maksymalnie trzy, cztery osoby o zbliżonym poziomie. Przy sześciu na jedną osobę zostaje kilka minut mówienia w ciągu godziny.

Zajęcia indywidualne

Konieczne tam, gdzie stawka jest wysoka albo potrzeby są wąskie: handlowiec przed rozmową o kontrakcie, osoba techniczna przed prezentacją na konferencji, ktoś przygotowujący się do rekrutacji. Tu każda minuta idzie w jeden konkretny cel i nie ma sensu dzielić jej z kimś innym.

Często najlepiej działa układ mieszany: zespół uczy się w małych grupach, a dwie, trzy osoby z największą ekspozycją na klienta mają dodatkowo zajęcia jeden na jeden.

Harmonogram, który się nie sypie

Szkolenia firmowe rzadko padają z powodu jakości zajęć. Padają z powodu kalendarza. Kilka zasad, które realnie ratują frekwencję:

• Stały termin w kalendarzu firmowym, zablokowany jak spotkanie z klientem. Termin „umawiany co tydzień” znika w trzecim tygodniu.
• Godzina w środku dnia działa lepiej niż wcześnie rano albo tuż po pracy. Przed pracą ludzie się spóźniają, po pracy odwołują.
• Jedna lekcja tygodniowo przez rok bije dwie lekcje przez kwartał. Języka nie da się przyswoić w trybie zrywu — liczą się powtórzenia rozciągnięte w czasie.
• Cykl z datą końca, na przykład do końca semestru, z świadomą decyzją o przedłużeniu. Kurs „bezterminowy” nie ma żadnego punktu, w którym ktoś sprawdza, czy to działa.
• Zasada odwołań ustalona na starcie. Ktoś będzie musiał odwołać — pytanie tylko, czy lekcja przepada, czy wraca do puli.

Czego zespół uczy się na takim szkoleniu

Różnica między szkoleniem firmowym a zwykłym kursem nie polega na trudniejszym słownictwie, tylko na materiale. Na dobrych zajęciach pracuje się na tym, co zespół ma na biurku:

• Spotkania. Wejście w dyskusję bez czekania na zaproszenie, poproszenie o powtórzenie bez skrępowania, podsumowanie ustaleń na koniec. Zwrot w rodzaju „Let me make sure I understood correctly” jest wart więcej niż trzy nowe czasy gramatyczne.
• Korespondencja. Ton to najczęstszy problem Polaków — piszemy zbyt bezpośrednio, bo tłumaczymy z polskiego. „Send me the file” i „Could you send me the file when you have a moment?” znaczą to samo, a odbierane są zupełnie inaczej.
• Prezentacje. Struktura, sygnały przejścia między częściami i odpowiadanie na pytania — zwłaszcza to ostatnie, bo tu kończy się wyuczony tekst.
• Small talk. Brzmi jak dodatek, a bywa najważniejszą częścią. Pięć minut przed spotkaniem decyduje o tym, czy relacja z klientem się zawiąże.
• Rozmowy trudne. Przekazanie złej informacji, odmówienie, negocjowanie terminu. Po polsku każdy to umie — po angielsku wychodzi albo zbyt ostro, albo tak miękko, że druga strona nie zauważa odmowy.

Gramatyka na takich zajęciach też się pojawia, ale wchodzi wtedy, gdy realnie przeszkadza — a nie jako osobny rozdział do przerobienia.

Jak zmierzyć, czy szkolenie zadziałało

Ankieta zadowolenia mierzy sympatię do lektora, a nie postęp. Trzy rzeczy, które mówią coś konkretnego:

• Nagranie wypowiedzi z pierwszego i ostatniego miesiąca. To samo pytanie, dwie minuty odpowiedzi, odsłuchane obok siebie. Najbardziej przekonujący dowód, jaki istnieje, i jednocześnie najmocniej motywujący dla samego uczestnika.
• Ten sam test na starcie i po pół roku. Prosty, mierzalny, porównywalny między osobami.
• Wskaźnik z pracy. Ile osób wysyła maile do klienta bez sprawdzania przez kogoś innego? Ilu członków zespołu odezwało się na ostatnim spotkaniu po angielsku? To liczby, które rozumie zarząd.

Warto ustalić te miary przed startem. Po fakcie zawsze wychodzi, że „było fajnie”, i nikt nie potrafi powiedzieć, czy opłaca się przedłużyć.

Ile kosztuje szkolenie językowe dla firmy

Na koszt składają się trzy rzeczy: forma zajęć, częstotliwość i to, czy szkolenie wymaga przygotowania materiałów pod branżę.

• Zajęcia indywidualne jeden na jeden — u nas 75 zł za lekcję. Przy jednej lekcji tygodniowo to około 300 zł miesięcznie na osobę.
• Zajęcia grupowe — 45 zł od osoby za lekcję. Przy trzyosobowej grupie koszt na osobę spada, ale spada też czas mówienia przypadający na każdego — to jest realna cena tej oszczędności.
• Audyt poziomów — rozliczany raz, na starcie, i w przeliczeniu na uczestnika zwykle najmniejsza pozycja w budżecie. Jednocześnie ta, która decyduje o sensie całej reszty wydatku.

Warto też sprawdzić w powiatowym urzędzie pracy, czy planowane szkolenie kwalifikuje się do dofinansowania z Krajowego Funduszu Szkoleniowego. Zasady naboru i pule środków różnią się między powiatami i zmieniają się co rok, więc jedynym wiarygodnym źródłem jest urząd właściwy dla siedziby firmy.

Pięć błędów, które powtarzają się najczęściej

• Szkolenie dla wszystkich chętnych. Bez kryterium wchodzą osoby, które angielskiego w pracy nie używają, i to one wykruszają się pierwsze, psując dynamikę grupy.
• Grupy dobrane według działów, nie poziomów. Wygodne w organizacji, zabójcze dla zajęć.
• Brak czasu na pracę między lekcjami. Godzina tygodniowo bez żadnego kontaktu z językiem przez pozostałe sześć dni daje bardzo powolny postęp. Dwadzieścia minut dziennie zmienia wynik mocniej niż druga lekcja w tygodniu.
• Zmiana lektora w połowie kursu. Nowa osoba potrzebuje kilku tygodni, żeby poznać błędy i cele grupy. Ciągłość jest tu wartością samą w sobie.
• Brak osoby odpowiedzialnej po stronie firmy. Ktoś musi pilnować frekwencji i rozmawiać z lektorem. Bez tego szkolenie żyje własnym życiem i nikt nie zauważa, że połowa grupy przestała przychodzić.

Najczęściej zadawane pytania

Ile osób powinno być w grupie?

Trzy do czterech przy zajęciach nastawionych na mówienie. Przy pięciu i więcej czas wypowiedzi przypadający na osobę spada poniżej dziesięciu minut w ciągu godziny, a zajęcia zamieniają się w wykład.

Czy zajęcia online są gorsze od stacjonarnych w firmie?

Przy nauce języka różnica jest niewielka, a logistyka wyraźnie prostsza — nie trzeba sali, nikt nie traci czasu na dojazd, a zespół rozproszony po kilku miastach uczy się razem. Materiały i nagrania są dostępne od ręki. Warunek jest jeden: włączona kamera, bo mimika jest częścią komunikacji i bez niej lektor nie widzi, kiedy ktoś się zgubił.

Po jakim czasie widać efekty?

Swoboda w mówieniu poprawia się najszybciej — pierwsze zmiany bywają słyszalne po kilku tygodniach regularnych zajęć, bo część blokady jest psychologiczna, a nie językowa. Przejście na wyższy poziom w skali CEFR to jednak perspektywa liczona w setkach godzin nauki, nie w tygodniach.

Czy szkolenie musi kończyć się certyfikatem?

Nie musi i często nie powinno. Certyfikat ma sens, gdy pracownik potrzebuje go do rekrutacji albo do udokumentowania kompetencji na zewnątrz. Jeżeli celem jest sprawniejsza praca z klientem, przygotowanie pod format egzaminu zabiera czas, który lepiej wydać na realne sytuacje z pracy.

Co zrobić, gdy poziomy w zespole są skrajnie różne?

Podzielić na dwie grupy albo dać najsłabszym osobom kilkanaście lekcji indywidualnych na start i dopiero potem włączyć je do grupy. Wrzucenie wszystkich razem „dla oszczędności” kończy się tym, że firma płaci za zajęcia, z których połowa zespołu nic nie wynosi.

W Green Talk prowadzimy angielski dla firm i business English online — na realnych materiałach zespołu, z audytem poziomów na starcie i mierzonym postępem. Pierwsza lekcja kosztuje 40 zł także przy szkoleniach firmowych: to najprostszy sposób, żeby sprawdzić lektora bez podpisywania czegokolwiek.